آیا میتوان مقاله­ای نوشت که در آن از هیچ منبعی استفاده نشده باشد؟!

این سوالی است که ذهنم همیشه درگیر آن بود تا اینکه بالأخره پاسخ آن را در کتاب "آیین نگارش علمی" نوشته دکتر عباس حری پیدا کردم، اما نه به طور دقیق!

مقالات به چهار دسته تقسیم می­شوند:

1-   مقالات تحقیقی: مقالاتی که برخاسته از پژوهشی نوین باشند که محقق خود انجام داده و متکی بر یافته­های دیگران نیست.

2-   مقالات تحلیلی: مقالاتی که مولف با استفاده از منابع تحقیقی پیشین نظریه­ی خاصی را در حوزه کار خود مطرح می­کند.

3-   مقالات مروری: این نوع مقالات به تحلیل کلان و ارزیابی انتقادی نوشته­هایی می پردازند که قبلاً منتشر شده اند.

4-   مقالات گردآوری:  این نوع مقالات صرفاً به گردآوری و انعکاس نظریه­های مختلف مندرج در نوشته­های مرتبط با موضوعی خاص می­پردازد و در واقع کار نوینی را عرضه نمی­کنند.

با این اوصاف و تعاریف موجود، من فکر میکنم که کمترین مقالات نوشته شده تا کنون از نوع تحقیقی باشند!!! که بیشتر در حوزه علوم تجربی نگاشته شده­اند. دانشمندان علوم تجربی تحقیقاتی را آغاز می­کنند که قبل از آن نه چیزی درباره آنها نوشته شده و نه حتی کسی پیرامون موضوع مورد تحقیق فکر کرده باشد، چه بسا به دنبال موضوعاتی برای تحقیقاتشان هستند که دقیقاً چنین خصوصیتی داشته باشند.به عقیده­ی من یک محقق واقعی کسی است که در تحقیقش سوالی نو مطرح کند تا مبحثی نو گشوده ­شود و مجالی برای تولید علم فراهم شود. محقق، باید مولد اطلاعات باشد و نه صرفاً استفاده کننده از اطلاعات پیشینیان.

در این مطلب که "استفاده از منابع معتبر در تحقیق، بر ارزش و اعتبار آن می­افزاید" شکی نیست؛ اما این مسأله نباید بهانه­ای باشد برای کپی برداری از نوشته­ها و گفته­های دیگران.

استناد مرتب و مکرر به آثار گذشتگان ثمری جز ایجاد یک چرخه­ی استنادی و تکرار نخواهد داشت.